İmam Gazali (tam adıyla Ebû Hâmid Muhammed bin Muhammed el-Gazâlî), 1058 yılında Horasan bölgesinde yer alan Tus’ta doğmuş, İslam düşünce tarihinin en önemli âlimlerinden biri olarak kabul edilmiştir. Küçük yaşta babasını kaybeden Gazali, ilim öğrenmeye büyük bir istek duymuş ve dönemin önemli eğitim merkezlerinde yetişmiştir. İlk eğitimini Tus’ta aldıktan sonra Nişabur’a giderek burada büyük âlim İmamü’l-Haremeyn el-Cüveynî’nin öğrencisi olmuştur. Cüveynî’nin yanında kelam, fıkıh ve mantık alanlarında derinleşmiş, kısa sürede zekâsı ve ilmiyle dikkat çekmiştir. Hocasının vefatından sonra Gazali, Selçuklu veziri Nizamülmülk’ün himayesine girmiş ve onun kurduğu Nizamiye Medreseleri’nde görev almıştır. En önemli görevlerinden biri, dönemin en prestijli eğitim kurumlarından olan Bağdat Nizamiye Medresesi’nde müderrislik yapmasıdır. Bu dönemde hem büyük bir şöhret kazanmış hem de çok sayıda öğrenci yetiştirmiştir. Ancak Gazali’nin hayatı yalnızca akademik başarılarla sınırlı kalmamıştır. Yaşadığı derin bir içsel kriz sonucunda ilmi kariyerini sorgulamaya başlamış ve dünya makamlarından uzaklaşma kararı almıştır. Bu süreçte Bağdat’taki görevini bırakmış, uzun yıllar sürecek bir inziva hayatına yönelmiştir. Şam, Kudüs ve Mekke gibi önemli merkezlerde bulunmuş, tasavvufi bir hayat sürmüştür. Bu dönem onun düşünce dünyasında büyük bir dönüşüm yaratmış, akıl ile kalp arasındaki dengeyi kurmaya yönelmiştir. Gazali’nin en önemli eserlerinden biri İhyâ-u Ulûmi’d-Dîn’dir. Bu eser, ibadetlerden ahlaka, toplumsal ilişkilerden kalp hastalıklarına kadar geniş bir alanı kapsar ve İslam ahlakının en kapsamlı kaynaklarından biri kabul edilir. Bunun dışında Tehâfütü’l-Felâsife adlı eserinde İslam dünyasında etkili olan filozofları eleştirmiş, özellikle İbn Sina ve Farabi gibi düşünürlerin bazı görüşlerini hedef almıştır. Bu eser, felsefe ile kelam arasındaki tartışmaların en önemli metinlerinden biri olmuştur. Ayrıca El-Munkız mine’d-Dalâl adlı eserinde kendi fikrî yolculuğunu ve geçirdiği şüphe dönemini anlatmıştır. Kelami görüşleri açısından Gazali, Kelam ilminin en önemli temsilcilerinden biri olup Eş'arilik ekolüne bağlıdır. Ona göre akıl, hakikati anlamada önemli bir araçtır; ancak tek başına yeterli değildir. Vahiy ve ilahi rehberlik olmadan kesin bilgiye ulaşılamaz. Gazali, filozofların metafizik konularda kesin bilgiye ulaştıklarını iddia etmelerini eleştirmiş, özellikle Allah’ın sıfatları, evrenin yaratılışı ve ahiret gibi konularda onların hataya düştüğünü savunmuştur. Ona göre gerçek bilgi, hem aklın hem de kalbin birlikte çalışmasıyla elde edilir. Gazali’nin düşüncesinde tasavvuf önemli bir yer tutar. O, tasavvufu İslam’ın özü olarak görmüş ve zahiri ilimlerle batıni tecrübeyi birleştirmeye çalışmıştır. Kalbin arınması, nefsin terbiye edilmesi ve samimi ibadet, onun öğretisinin merkezinde yer alır. Bu yönüyle Gazali, sadece bir kelamcı değil, aynı zamanda büyük bir mutasavvıf olarak da kabul edilir. Hayatının son dönemlerinde tekrar memleketi Tus’a dönen Gazali, burada bir medrese ve tekke kurarak talebe yetiştirmeye devam etmiştir. 1111 yılında doğduğu şehir olan Tus’ta vefat etmiştir. Geride bıraktığı eserler ve düşünceler, hem İslam dünyasında hem de Batı düşüncesinde derin etkiler bırakmış, kendisine “Hüccetü’l-İslam” unvanı verilmiştir.